Het Grote-Stenen Principe

Kun je uitleggen waarom jullie de kinderen niet zo vaak prijzen? vroeg een vriendin me laatst. Ik was aangenaam verrast door de vraag en de oprechte interesse in onze ideeën. Ik vond het lastig en tegelijkertijd leuk om onder woorden te brengen wat vooral een gevoel is.

In onze ogen is de maatschappij waarin we leven te prestatiegericht. Er wordt van alles (onnodig) gemeten en beoordeeld, en er is te weinig aandacht voor gevoelens en ervaringen, en het delen daarvan. Toen ik moeder was geworden, werd ik me ervan bewust dat ik een andere balans* wilde. Niet alleen in het ouderschap, maar in mijn hele leven. De omgang met onze kinderen weerspiegelt immers wie wij zijn.

Onze kinderen zijn nieuwsgierig, leergierig en gedreven geboren. Niet prestatiegericht. Ik geloof dat kinderen mensen van nature leren en zich ontwikkelen, ook zonder straffen, belonen of prijzen. Sterker nog, ik geloof dat mensen zich beter kunnen ontwikkelen en gelukkiger kunnen worden zónder manipulatie van buitenaf. Als een kind bijvoorbeeld leert lopen, wordt het vaak van alle kanten geprezen voor zijn stapjes. Dat is in mijn ogen onnodig voor het leerproces, schadelijk voor het gevoel van eigenwaarde, en zonde van een gemiste kans op het gebied van gevoelens, ervaringen en contact tussen ouder en kind.

Maar als we niet (veel) willen prijzen, wat doen we dan wel? Ik gaf het eerder al een beetje aan: we richten ons op gevoelens en ervaringen. Ik zal een voorbeeld geven. Stel, je kleuter heeft een tekening voor je gemaakt en komt die enthousiast laten zien. Instinctief zullen de meeste mensen willen reageren met iets in de trant van: O, wat een mooie tekening! De intentie van het kind is echter niet om iets moois te maken, of knap gevonden te worden. Het kind wil contact. En om dat te bereiken, proberen wij ons te richten op gevoelens en ervaringen. We zeggen bijvoorbeeld: O, wat lief van je! Daar ben ik blij mee! En we vragen of zeggen iets over de tekening zelf. Vragen wat het is, waarom hij juist dát getekend heeft, iets zeggen over de gebruikte kleuren. Er zijn talloze mogelijkheden. Ik merk dat ik zelf steeds makkelijker alternatieven zie, nu ik een poos geoefend heb. :-)

Lars H. Gustafsson schrijft in zijn boek Växa – inte lyda (Groeien – niet gehoorzamen) over wat hij het Grote-Stenen Principe noemt. Hier in Zweden liggen overal grote stenen (rotsen) waar de kinderen op klimmen en klauteren. Lars Gustafsson beschrijft een kind dat op een grote steen is geklommen en roept naar vader of moeder: kijk eens! Volgens Gustafsson zijn er drie soorten reacties van ouders:

  1. Ongerustheid uiten
  2. Prijzen
  3. Het Grote-Stenen Principe

De eerste, het uiten van ongerustheid, wil ik alleen als de situatie echt onveilig is. Ik probeer het zoveel mogelijk voor mezelf te houden. O, wat vind ik dat soms moeilijk! De tweede, wat knap dat je helemaal zelf op die steen bent geklommen!, komt misschien wel het meeste voor, maar is vaak helemaal niet waar het kind mee bezig is. Het kind wil contact. Het wil gezien worden, en zegt dat ook letterlijk: Kijk eens! Door de nadruk te leggen op de prestatie van het kind, geef je de boodschap dat je iets moet presteren om gezien te worden.

De derde categorie reacties gaat uit van de belevingswereld van het kind en je daarin verplaatsen. Het kind wil dat je kijkt. En dus kijk je en zwaai je. Of je vraagt of hij een mooi uitzicht heeft daarboven. Of je vraagt of hij de wind in zijn haren voelt. Of wat je dan ook te binnen schiet als je naar je kind kijkt.

Het Grote-Stenen Principe. Ik vind het een mooi uitgangspunt. Ik heb al een hoop over mijn kinderen geleerd door ze te observeren. Ik word gelukkig door het contact. En door minder naar prestaties te kijken, leer ik zelf ook steeds beter om niet te dóen, maar gewoon te zíjn.

* Ik schrijf bewust een andere balans, omdat ik prestatiegerichtheid niet per se verkeerd vind, maar wel te overheersend.

Advertenties

7 thoughts on “Het Grote-Stenen Principe

  1. Ja, het mee-blij-zijn met een kind om de leuke uitkomst van zijn actie is wat anders dan het prijzen om ‘knap’ zijn….. Je kan een kind niet prijzen om knap zijn, want dat is geen verdienste. Je kan wel prijzen om doorzettingsvermogen en hulpvaardigheid b.v. En dan nog zou ik zelf niet zeggen: Wat lief van je”, maar eerder “wat fijn voor…. dat jij zo goed helpt”

    • Ja, inderdaad, knap zijn is geen verdienste! En nu je het zegt, we prijzen inderdaad wel als het gaat om dingen als hulpvaardigheid. Als Jip helpt om Pluk te troosten, dan richten we onze aandacht (prijzen) op het effect dat het heeft op Pluk – dat ze weer blij wordt. Dan straalt Jip helemaal! :-)

  2. Hi Jasmijn,

    Er zit wel wat in, maar ik heb heel veel dingen niet zo bewust gedaan als jij. Ik vind het moeilijk dat overal ‘principes’ achter moeten zitten. We zijn als moeders en vaders gewoon goed zoals we zijn. We hebben ook fouten en de een is beter hierin dan de ander. We zijn niet de enige maatstaf voor onze kinderen. Ze worden ook opgevoed door anderen. De peergroep later schijnt veel meer invloed te hebben dan wij ouders. Ik lees het allemaal en denk ‘interessant’ of probeer eens iets uit, maar meestal doe gewoon voort als moeder, want ik ben goed genoeg zoals ik ben en mijn kinderen ook.

    Groetjes,

    Dorothé

    • Ha Dorothé,
      Er hoeven niet overal principes achter te zitten, daar ben ik het volledig mee eens. Het ‘principe’ dat ik hier beschrijf, is voor mij meer een uitleg van iets dat ik intuïtief voelde, iets dat bij ons past. Het is niet zo dat ik een principe lees en er vervolgens naar handel, eerder andersom.
      Ik bedoel dit stukje ook niet als ‘de perfecte manier’ om iets te doen, want die bestaat niet. Het is slechts een uitleg van het waarom en hoe van onze manieren. En misschien heeft iemand anders, zoekende naar een soortgelijke manier, iets aan het Grote-Stenen voorbeeld.
      We zijn goed zoals we zijn. Dat vind ik misschien wel het beste voor je kinderen dat je kunt uitstralen. :-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s