Gelijkheid versus vrijheid

Zweden staat voor gelijkheid (jämställdhet). Gelijkheid tussen man en vrouw. Het is een van de hoogste doelen voor veel Zweden en het gelijkheidsideaal domineert de Zweedse politiek. Bijzonder veel politieke en economische maatregelen zijn erop gericht om mannen en vrouwen in dezelfde richting te sturen. Het heeft financiële voordelen om het ouderschap gelijk te verdelen tussen man en vrouw. Er bestaat zo goed als gratis kinderopvang, zodat beide ouders kunnen werken. Vrijwel elk bedrijf heeft een jämställdhets commissie. Personeel op crèches en scholen worden opgeleid om ‘gelijkheid te onderwijzen.’ Zodoende heeft Zweden een zeer hoog aandeel vrouwen met een betaalde baan, en bijvoorbeeld bijna 50% vrouwen op topposities in de politiek.

Helaas is de jämställdhet in de praktijk lang niet zo utopisch als het klinkt. De Zweedse gelijkheid beperkt de vrijheid, veelal van vrouwen. Er zijn mijns inziens twee problemen met de interpretatie van gelijkheid in Zweden. Ten eerste gaat men er vanuit dat verschillen tussen mannen en vrouwen puur gebaseerd zijn op culturele en maatschappelijke verschillen, niet op biologische. Ten tweede heeft men als ‘ideaal’ de traditionele mannelijke rol genomen: werken, de kost verdienen, carrière maken.

Je wordt als vrouw geacht om je als ‘man’ te gedragen. ‘Vrouwelijke’ activiteiten, zoals thuis blijven met je jonge kinderen of parttime werken, worden niet gewaardeerd en zelfs ontmoedigd, zowel sociaal als vanuit de politiek. Kies je er als vader voor om meer ouderschapsverlof op te nemen dan je vrouw, dan kun je lovende woorden verwachten. Andersom krijg je afkeurende blikken.

Een van de meest schrijnende voorbeelden van de vrijheidsbeperkende jämställdhet is de interpretatie van de term ‘kvinnofälla’, vrouwenval. Dit betekent dat je als moeder – langer dan het ouderschapsverlof toelaat – bij je kinderen wilt zijn, je carrière op een lager pitje zet en (tijdelijk) thuisblijfmoeder wordt. Als je aan deze moedergevoelens toegeeft, dan zit je vast in de vrouwenval. Dit wordt door de politiek en door veel Zweden gezien als onwenselijk. Als iets waartegen vrouwen beschermd moeten worden. Door ontmoedigende maatregelen en door te roepen dat de crèche toch echt de beste plek is voor je kind.

Gelijke kansen creëren voor mannen en vrouwen, vind ik vanzelfsprekend een goede zaak. Maar dezelfde kansen en mogelijkheden moeten niet dezelfde verplichtingen inhouden. Vrijheid om je eigen keuzes te maken en je leven in te richten zoals je dat zelf graag wilt, vind ik een van de belangrijkste aspecten van een samenleving.

Advertenties

8 thoughts on “Gelijkheid versus vrijheid

    • Het is best lastig ja. Niet zozeer het specifieke punt dat het moeilijk is om voor het ‘thuisblijfouderschap’ te kiezen, maar er is een behoorlijk sterke druk in Zweden om aan ‘de norm’ te voldoen. Het is iets waar wij steeds vaker tegenaan lopen en waardoor we zijn gaan twijfelen of we in Zweden willen blijven wonen of niet. We zullen zien wat het wordt, voorlopig nog even Zweden. :-)

  1. Hi Jasmijn,

    Toch is het echt wel een vrouwenval. Ik ben TBM (thuisblijfmoeder) en wil nu de jongste naar het VO gaat weer aan de slag. Ik ben er nu bijna 16 jaar uit en het lukt ondanks up to date bijscholing niet meer om werk te vinden. Ik ben verder een actief persoon maar je komt er niet meer tussen op mijn leeftijd (51, gestopt toen ik 36 was). Als ik het opnieuw zou moeten kiezen dan zou ik toch proberen 1 tot 2 dagen aan de slag blijven. Ik vind het goed dat er kinderopvang is maar persoonlijk vind ik toch thuis de beste plek voor je kind. Alleen al het heen en weer gezeul is doodvermoeiend.

    groetjes en goede laatste weken gewenst,

    Dorothé

    • Hoi Dorothé,

      Ik las eerder op je blog al dat het moeilijk was om werk te vinden. Vervelend! Ik hoop dat het je toch lukt!
      Ik ben me erg bewust van de consequenties van thuisblijven. (We weten ook nog niet of ik dat ga doen, waarschijnlijker is dat de Technicus en ik allebei deeltijd willen werken.) Waar ik me aan stoor is het Zweedse gebruik van de term vrouwenval. Dat de meeste mensen het een domme keuze vinden – mij lijkt de ‘werkval’ veel erger, dat je na 20 jaar denkt: had ik maar niet altijd fulltime gewerkt en meer tijd met de kinderen gehad. En dat de politiek er van alles aan doet om te voorkomen dat mensen thuis blijven of parttime werken. Alsof een ouder die meer tijd met de kinderen wil hebben ontoerekeningsvatbaar is en tegen zichzelf beschermd moet worden. Maar ja, wij maken in ieder geval onze eigen keuzes hierin. Tot nu toe gaat dat nog prima :-)
      Ik geloof ook dat thuis de beste plek is voor een (jong) kind, maar het is zeker goed dat er verschillende vormen van kinderopvang bestaan. Daarover meer in een volgend logje, want ook wat dat betreft zijn de Zweden in mijn ogen doorgeslagen.
      Nog ongeveer 3 weken te gaan!

      Groeten, Jasmijn

  2. Ongeveer een half jaar geleden stond er over dit onderwerp een heel goed artikel in de NRC. Ook een NL ervaringsdeskundige in Zweden. De schrijfster vond dat de kinderen in Zweden door deze “doorgeslagen”politiek emotioneel echt “tekort”kwamen!
    Maar ach de NL situatie heeft absoluut ook nadelen. Nederlandse werkende vrouwen willen alle ballen optimaal in de lucht houden : super, uitdagend, intellectueel werk EN 3-4 kinderen die op allerlei clubjes zitten en gebracht/gehaald worden. Soms zag ik toen ik nog werkte collega’s bijna of helemaal ten onder gaan. Een burnout ligt hier op de loer. We jutten elkaar hier ook op, maar hier doen we het zelf en niet de politiek!

  3. Wat interessant! Ik ben juist bezig aan een logje over kinderopvang in Zweden. Over hoe de inmenging van de politiek wat dat betreft ervoor zorgt dat bijzonder veel mensen kiezen voor een gestreste levensstijl voor hun familie, en wat dat volgens mij voor invloed heeft op de samenleving en de gezondheid van kinderen en ouders. Goed om te merken dat ik niet de enige ben in Zweden die dit op die manier ziet. Hoe het in Nederland is, weet ik niet zo goed, maar ik kan me voorstellen dat het wat minder extreem is, omdat, zoals je zegt, de politiek niet ook nog een sturende rol speelt.

  4. Hoi Ik ben een luxevrouw zoals ze hier in Zweden zeggen omdat ik geen betaald werk doe. Dat we daar expres voor hebben gekozen( en dus geen overdadige luxe dingen doen zoals naar Thailand op vakantie gaan) is in hun ogen raar. Onze jongens zijn nu groot maar vinden het nog altijd fijn als er iemand is als ze thuis komen. Ik vind het armoe als ik hoor dat ze hun eigen ontbijt moeten maken omdat de ouders al naar hun werk zijn. Inmiddels help ik vrijwillig op school bij Textielslöjd om meer Zweeds te praten maar ben evengoed in de vakanties en bij het sluiten van de school vrij. Het vrijwillig helpen op school zonder betaald te worden is natuurlijk ook heel raar. Sterkte met de laatste loodjes. Karin

  5. Pingback: Zweeds communisme | Kungslilja

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s